Selecciona una palabra y presiona la tecla d para obtener su definición.
 

11

Ph. Verdier, op. cit., p. 312.

 

12

Aelfric Bata, Early scholastic colloquies (ed. W. H. Stevenson), Oxford, 1929. Esta interesante edición recoge una serie de textos escolares, entre ellos, dos diálogos ficticios en los que se describen escenas cotidianas de una escuela monástica . El autor es Aelfric, un maestro inglés conocido por ser el autor de la primera gramática latina del período altomedieval. En dichos diálogos, los discípulos representan diversas situaciones con la finalidad de aprender el vocabulario latino correspondiente a tales situaciones. En uno de ellos se subraya la necesidad del castigo para aprender la lengua latina con diligencia: «recte diligit discipulum qui sepe flagellat illum. Sepe nocet puero blanda miseratio magistri». Más adelante el maestro increpa a un discípulo torpe con estas palabras: «Malum exemplum nostris pueris ostendis in tua fauitate et in tua turpi locutione. Sed non debent sequi tuam loquelam neque tuam doctrinam nec tuam insipientiam. Ego uero sepe te corrigo uerbis et correptione et flagellis duris et minis nimiis sed nihil mihi prodest» (p. 53, op. cit.).

 

13

Además del prólogo al que ya nos hemos referido en la n. 3 y cuyo título es muy significativo (Disputatio de vera philosophia), la idea mencionada aparece claramente expresada en otros pasajes como, por ej., el siguiente: «Nec tamen saecularium litterarum contemnenda est scientia, sed quasi quoddam fundamentum tenerae infantium aetati tradenda est gramática aliaeque philosophicae subtilitatis disciplinae, quatenus quibusdam gradibus ad altissimum euangelicae perfectionis culmen ascendere ualeant» (Alcuino, PL, 101, p. 437).

 

14

Vid. Forcellini, s. v. sensus, 10: «pro ratione aut usu rationis in Ovid.» (3, 631; 14, 178) et Ulp. Dig. (1.9.1; 24.3.22).

 

15

R. Savigni en un artículo donde estudia la contraposición de la sapientia divina o vera philosophia frente a la sapientia humana en Rábano Mauro y Pascasio Radberto, subraya la equivalencia de los términos arriba enumerados en autores cristianos (R. Savigni, «Sapientia divina e sapientia humana», Gli umanesimi medievali. Atti del II Congreso dell'Internationales Mittellateinerkomitee, ed. Claudio Leonardi, Firenze, 1995, pp. 591-615).

 

16

En el tratado De Dialectica de Alcuino, basado en las Etimologías de Isidoro y, en último término, en las Instituciones de Casiodoro, se definen así los constituyentes de la Filosofía: «C.: Ex qua materia constat?.- A.: Scientia et opinione.- C.: Scientia quid est?- A.: Scientia est cum res aliqua certa ratione percipitur ut, eclipsis solis lunares, corporis objectu est.- C.: Opinio quid est ?- A.: Opinio est, cum incerta res latet et nulla firma ratione diffiniri potest ut magnitudo caeli, uel profunditas terrae» (Alcuino, op. cit., c. 952).

 

17

«A(lbinus): In his quippe generibus tribus philosophiae etiam eloquia divina consistunt.- C.: Quomodo?- A.: Nam aut de natura disputare solent ut in Genesi et in Ecclesiaste, aut de moribus, ut in Proverbiis et in omnibus sparsim libris aut de logica pro qua nostri teologicam vindicant.- C.: Theologica quid est?.- A.: Theologica est quae latine inspectiva dicitur [...] Nam in has quoque duas partes philosophia vera dividitur» (Alcuino, De Dialectica, op. cit., c. 952).

 

18

«Arboris illius recto de stipite rami / undique consurgunt e regione sibi. / Dexter Rhetoricam habet et, Dialectica, temet, virtudes laevus quatuor atque gerit» (Teodulfo, op. cit., vv. 13-16).

 

19

Vid. Isidoro, Etimologías, II, 23, 1 (cf. Cicerón, De finibus, 2, 6, 15).

 

20

Ch. Halm, Rhetores latini minores, Leipzig 1863, pp. 525-526, 2 (Cic., De inventione, 1, 9).