11
Vid. o capítulo III deste volume.
12
Na mesma serie de artigos citados na nota 5, agora o de data de 15-XII-1896.
13
Sobre este particular, como réplica, interesa considerarmos: E. CARRÉ ALDAO, «La literatura gallega en el siglo XX», que lemos concretamente en El Regional, 3-1-1902.
14
Dicimos «especialmente» porque debemos considerar, entre outras cuestións, a recensión a Aires da miña terra na Revista de Galicia (n.º 13, 10-VII-1880, pp. 181-183), con nota a pé de páxina onde se precisa a condena eclesiástica do volume. Cfr. tamén, por exemplo, esta recensión coa que a condesa fai a Saudades Gallegas de Lamas, na mesma revista (n.º 11, 10-VI-1880, pp. 136-137).
15
P. FAUS en Emilia Pardo Bazán. Su época, su vida, su obra (Fundación Pedro Barrié de la Maza, A Coruña, 2003, vol. II, p. 38) precisa que, tras o aberto ataque de Curros, en O Divino Sainete, comeza unha corrente de descrédito para Pardo Bazán (Pereda, Clarín, M. Pelayo, Palacio Valdés...). Esta campaña de infravaloración compre retrotraela e ter en conta, canto á crítica galega, a actitude de Aureliano J. Pereira, verdadeiro «paladín» da condesa xa desde Diario de Lugo, e logo xa como director de El Regional. Sobre a relación con Lamas Carvajal, véxase o colofón neste estudo. Sobre Pereira, aconsellamos a lectura do capítulo VI.
16
El Regionalismo en Galicia. Estudio crítico, La Linterna, Madrid, 1894.
17
M. MURGUÍA, Ibidem (no artigo de data de 3 de decembro).
18
Ibidem.
19
«A seduçom amorosa em Rosalia. Follas Novas e En las orillas del Sar, in Actas I Congreso Internacional da Lingua Galego-Portuguesa na Galiza, Associaçom Galega da Língua, Ourense, 1986, pp. 792 e ss..
20
Esta hipótese é desenvolvida por nós no capítulo II do presente volume: «A muller galega desde as Torres de Meirás». De todas as formas, aconsellamos ler con atención o texto anexo, o «Parrafeo» de O Tío Marcos d'a Portela. Nós lemos nese texto maior preocupación polas terras ermas que polas saudades daquelas viúvas que sofren o abandono e o peso familiar.